Kurtuluş Savaşı’ nın başladığı şehir olan Samsun, M.Ö. 7. yy’ da Milet Ticaret Kolonisi olarak kurulmuştur. Pers,  Pontus, Roma, Bizans Egemenliklerinden sonra Türklerin eline geçen kentte; günümüze kalan en eski yapı 14.’ yy da yapılan Kale Camiidir. Atatürk ile ilgili eşyaların sergilendiği Atatürk Müzesi, Tekkeköy, Öksürüktepe, Tramantepe,  İkiztepe Höyükleri’ ndeki kazılarda bulunan tarih öncesi, Hitit, Frig, Roma ve Bizans dönemlerine ait eserlerin  sergilendiği Arkeoloji ve  Etnoğrafya Müzesi görülebilir. Bafra ilçesinde Kaplıcalar, Türk Hamamı, Cami, Anıtmezar,  Medrese Kompleksi, Paphlagor Kaya   Mezarları, Asar Kalesi kalıntıları bulunur. Terme kasabasındaki Simenik Gölü kuş cennetidir. Aynı zamanda Amazon Kadınları'nın da Terme Bölgesi'nde yaşadığı bilinmektedir. Havza İlçesi'nde ise Dünya'nın en etkili şifalı suları ve kaplıcaları bulunmaktadır.Ladik İlçesi ise Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde Hamam Ayağı olarak geçmektedir.

Samsun İsminin Menşei

Samsun' un eski ismi Amisos' tur. Bunu İyonyalılar (Miletliler) kurmuşlardır. Ancak, bu tarih (M.Ö. 562) den önce  Gaşkarlar  tarafından da burada bir yerleşim yeri kurulduğu (M.Ö. 3500) bilinmektedir. Bu yerleşim yerinin ise denizden gelebilecek  tehlikelerden korunabilmek gayesiyle kıyıdan uzak vadi içinde ve yerleşmenin kolayca savunulabileceği  yamaç eteklerinin  bulunduğu (Bugünkü Mert Irmağı Kılıçdede Mahallesi sınırları içerisinde kalan ve Gazi İlköğretim  Okulu karşısındaki Öksürük  Tepe (Dündartepe) çevresindeki alan ile Sosyal Meskenlerde olduğu belirtilmekte ise de  bu dönemdeki adının, şehrin eski isimlerinden olan Enete, Simisso, Sinusso ve Peiraeurs'dan hangisi olduğu tespit  edilememiştir. Selçuklu Türkleri bu şehri  fethedince yeni bir yerleşim yeri daha kurmuşlar ve buraya "Samsun" ismini  vermişlerdir. "Samsun" ismi, Selçuklu Türklerinin  verdiği özel bir isim olup eski "Amisos" ile ne kelime olarak, ne de mana olarak herhangi bir ilgisi yoktur. Türkler Şehre Samsun, İl’ e ise “Canik İli’’ demişlerdir.

Cumhuriyet Döneminde gerçekleşen bazı önemli olaylar

   1927 Elektrik Şebekesi hizmete açıldı.
   1929 Samsun su şebekesine kavuştu.
   1930Gazi Kütüphanesi hizmete açıldı.
   1932 Samsun-Sivas demiryolu hizmete açıldı.
   1934 Kavak bucağı, ilçe oldu.
   1944 Alaçam bucağı ilçe oldu.
   1953 SSK Hastanesi hizmete açıldı.
   1954 Halk eğitim merkezi hizmete açıldı.
   1957 Samsun Havalimanı hizmete açıldı.
   1960 Samsun Limanı hizmete açıldı.
   1973 Belediye sarayı hizmete açıldı.
   1982 19 Mayıs üniversitesi öğretime başladı.
   1995 Samsun Serbest Bölgesi Kurulup İşletilmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı alındı
   1998 Samsun-Çarşamba Uluslararası Havalimanı resmi olarak açıldı. 1999 Şubatında seferler başladı